۱۴۰۴ مهر ۱, سه‌شنبه

عصر ترانه‌های برانداز؛ بررسی تحولات ترانه اعتراضی در ایران

عصر ترانه‌های برانداز؛ بررسی تحولات ترانه اعتراضی در ایران

عصر ترانه‌های برانداز؛ بررسی تحولات ترانه اعتراضی در ایران

 روزی که مهسا امینی در سقز به خاک سپرده ‌شد، شعاری تازه در جمعیت طنین انداخت: «زن، زندگی، آزادی». شعاری ساده که به سرعت به مرامنامه معترضان بدل شد و خیلی زود صدای خود را در قالب ترانه و موسیقی پیدا کرد.

در جریان اعتراض‌های ۱۴۰۱، موسیقی به شکلی خودجوش و بی‌واسطه به میدان آمد. ناهید صیام‌دوست، پژوهشگر موسیقی در دانشگاه ییل آمریکا، از لحظاتی می‌گوید که ناگهان کسی در میان جمع شروع به خواندن می‌کرد؛ ترانه‌ای برآمده از دل، که دیگران به‌سرعت با آن همراه می‌شدند و حلقه‌ای مشترک از احساس و معنا می‌ساختند.

این صداهای جمعی و تک‌خوان‌ها، تنها پژواک عاطفی نبودند، بلکه به‌گفته‌ی هامان وافری، خواننده پاپ-کلاسیک مقیم تهران و آنتورپ، توانستند مطالبات جامعه را ثبت کنند. حتی اگر بسیاری از این آثار بازخوانی یا ماندگار نشدند، حضورشان سندی از لحظه و نیرویی اثرگذار بود.

اما همین اثرگذاری، بُعد دیگری هم داشت. مزدک علی‌نظری، روزنامه‌نگار فرهنگی در تهران، یادآور می‌شود که حکومت نیز پیام این ترانه‌ها را دریافت و با شدت واکنش نشان داد. دستگیری شبانه‌ی مهدی یراحی یا برخورد با توماج خواننده رپ، تنها نمونه‌هایی بودند از تلاشی برای به وحشت انداختن هنرمندان و جلوگیری از انعکاس این صداها.

۲ نظر:

  1. ترانه اعتراضی در ایران همواره آینه‌ای از جامعه بوده؛ هر دوره‌ای با زبان و سبک خاص خودش اعتراض را بیان کرده است

    پاسخ دادنحذف
  2. تحولات اخیر نشان می‌دهد ترانه اعتراضی از قالب‌های سنتی به فضای دیجیتال و شبکه‌های اجتماعی کوچ کرده است

    پاسخ دادنحذف