برج آزادی؛ نماد محبوبی در مصادره رژیم ایران که معمارش آن را از تبعید نظاره میکند
وقتی تصاویر چهلوهفتمین سالگرد انقلاب بهمن ۵۷ در سراسر جهان منتشر شد، دل حسین امانت فرو ریخت. پسزمینهٔ باشکوه موشکها و پهپادهایی که در مراسم تهران به نمایش گذاشته شدند، برج آزادی بود؛ بنایی که این معمار ایرانیتبار بیش از نیم قرن پیش آن را طراحی کرده بود.
امانت دربارهٔ مصادره شدن محبوبترین اثرش توسط حکومتی که زمانی نام او را در فهرست اعدام گذاشته بود، به رادیو اروپای آزاد/ رادیو آزادی میگوید: «خیلی متأسفم. آنها آنقدر خائن هستند که از هر چیزی استفاده میکنند تا برای خودشان مشروعیت بتراشند.»حسین امانت وقتی در سال ۱۳۴۵ برندهٔ مسابقهای شد تا یادمانی برای تهران طراحی کند، ۲۴ ساله بود. این سازه که ابتدا «برج شهیاد» (یادبود شاه) نام داشت، یک بنای ۴۵ متری بود که قرار بود بهموقع برای جشنهای باشکوهی که محمدرضا پهلوی برای جشنهای ۲۵۰۰ ساله شاهنشاهی تدارک دیده بود، تکمیل شود.
امروزه این بنا به شکل وسیعی نمادینترین نمونهٔ معماری مدرن ایران شناخته میشود و بهعنوان یک میانبُر بصری برای تهران عمل میکند؛ مشابه نقشی که برج ایفل برای پاریس دارد.
با همهٔ این اصاف، حسین امانت میگوید تا وقتی در سال ۱۳۵۰ پروژهٔ نهایی را به چشم خود ندید، متوجه اهمیت آن نشد.
او که اکنون ۸۳ ساله است، به یاد میآورد: «با یکی از دوستانم در زیرزمین [برج] کار میکردم. یکی آمد و گفت: “داربستها را برداشتهاند. میخواهید نگاهی به آن بیندازید؟”»
امانت در گفتوگوی تلفنی با رادیو اروپای آزاد/رادیو آزادی گفت: «وقتی زیر آن بنا راه رفتم، تمام بدنم لرزید... معمولاً میدانم چه چیزی طراحی میکنم، اما وقتی زیر آن طاق رفتم و به بالا نگاه کردم واقعاً مبهوت شدم».
برج آزادی فراتر از هر حکومت و ایدئولوژی، بخشی از حافظه جمعی مردم ایران است؛ نمادی که تاریخ پرفرازونشیب یک ملت را روایت میکند، نه روایت یک رژیم را
پاسخ دادنحذفسرنوشت معمار حسین امانت که امروز دور از وطن زندگی میکند، خود بازتابی از داستان پیچیده ایران معاصر است؛ برجی که برای مردم ساخته شد، همچنان در قلب مردم مانده است.
پاسخ دادنحذف